Tạp chí nhỏ về nuôi dạy con theo tuổi ở Việt NamViết cho Lantern Log · [email protected]
Lantern LogTạp chí nuôi con

Trang chủ · Bài viết · Học tập

Con sắp vào lớp 1: những gì mẹ thật sự cần chuẩn bị

Không phải là biết đọc trước. Danh sách dưới đây là những điều một học sinh lớp 1 thường được kỳ vọng tự làm – và cách đi tới đó mà không biến mùa hè thành kỳ luyện thi.

Mùa hè trước lớp 1 ở Việt Nam có một đặc sản: các nhóm phụ huynh trên Zalo rộ lên câu hỏi "có cần cho con học trước không?". Có phụ huynh đi khảo lớp tiền tiểu học, có phụ huynh tự dạy con đánh vần vào buổi tối. Trước khi trả lời có hay không, mình nghĩ nên hỏi ngược: nhà trường thật sự kỳ vọng con biết gì vào tuần đầu nhập học?

LỚP 1Sẵn sàng
Khung chương trình giáo dục tiểu học ở Việt Nam kéo dài năm năm, bắt đầu từ lớp 1 ở tuổi 6.

Theo quy định chung về giáo dục tiểu học, chương trình lớp 1 được thiết kế cho trẻ bắt đầu từ điểm chưa biết đọc, chưa biết viết. Nói cách khác, nếu con biết trước, điều đó không làm cô dạy khác đi – nó chỉ làm con có thể thấy chán trong một hai tuần đầu, và tạo cảm giác giả về việc học đã đủ.

Những kỹ năng thật sự cần

Dựa trên trao đổi với vài cô chủ nhiệm lớp 1 ở các trường công tại Hà Nội và trên tài liệu chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 do phòng giáo dục phát, có bốn nhóm kỹ năng được nhắc đi nhắc lại – không có nhóm nào là "đọc thông viết thạo":

  • Tự phục vụ: đi vệ sinh và rửa tay không cần người lớn, tự xúc cơm, tự mặc áo khoác và đeo ba lô, đóng mở hộp cơm hộp sữa.
  • Chú ý có chủ đích: ngồi yên trong một hoạt động 15–20 phút, chuyển sang hoạt động khác khi cô yêu cầu mà không phản ứng dữ dội.
  • Vận động tinh: cầm bút đúng cách, vẽ được hình tròn, hình vuông, tô theo đường kẻ, cắt giấy theo nét.
  • Xã hội: biết tên đầy đủ của mình và của cha mẹ, biết lớp mình, biết đợi lượt, biết xin phép khi cần ra khỏi chỗ.

Những thứ này không học bằng sách – học bằng ngày sống chung với con.

Về mặt chữ và số: biết tới đâu là vừa

Trước khi vào lớp 1, con nên quen với mặt chữ cái và các số từ 0 đến 10 ở mức "nhận ra", không phải "đọc trơn". Cách đơn giản là chỉ biển hiệu trên đường đi học mẫu giáo, đọc tên mình trên áo, đếm bậc thang lên nhà. Không cần quyển vở nào.

Nếu con hỏi và tự muốn học thêm, không phải chặn. Nhưng không nên biến mùa hè thành lịch luyện chữ hằng ngày. Nhiều cô chủ nhiệm nhận xét: trẻ học viết trước ở ngoài thường cầm bút sai, và sửa lại tư thế tay khi đã thành thói quen là việc rất mệt.

Thói quen sinh hoạt khó thay đổi hơn mọi thứ

Thứ gây cú sốc lớn nhất trong tuần đầu lớp 1 không phải bài học, mà là nhịp. Giờ ngủ sớm hơn mẫu giáo, giờ dậy sớm hơn, ngồi lâu hơn, ăn nhanh hơn. Mình gợi ý điều chỉnh từ tháng 7 chứ không phải từ tuần nhập học:

  • Kéo giờ đi ngủ lùi dần mỗi ba ngày 15 phút cho tới khi con ngủ trước 9h30 tối.
  • Tập ăn sáng tại bàn trong 20 phút, không chạy chơi.
  • Tập đeo ba lô có đủ bình nước, hộp cơm, áo khoác – cho con quen cân nặng.
  • Đi bộ hoặc đạp xe cùng con qua cổng trường vài lần trước ngày khai giảng.

Cảm xúc của con, và cảm xúc của mẹ

Có bạn nhỏ vào lớp 1 rất háo hức, có bạn khóc ở cổng trường cả tuần đầu. Cả hai đều bình thường. Khi con lo, bạn không cần dập đi cảm xúc ấy bằng câu "có gì đâu mà sợ". Thay vì vậy, có thể nói: "Mẹ biết, trường mới lạ thật. Mẹ cũng hồi hộp. Hồi mẹ vào lớp 1 cũng khóc một tuần." Câu chuyện của mẹ đặt cảm xúc của con vào đúng kích cỡ – một cảm xúc có thể đi qua, chứ không phải một dấu hiệu sai.

Ba việc không nên làm trong tháng trước khai giảng

Không nhồi học chữ mỗi tối; không dọa "lên lớp 1 cô khó lắm đấy"; không hứa phần thưởng nếu con "học giỏi" – đặt kỳ vọng vào kết quả trước cả khi con bắt đầu là cú trượt phổ biến.

Kết nối sớm với cô chủ nhiệm

Trong buổi họp phụ huynh đầu năm, bạn có thể chủ động nói ngắn với cô: con mình có đặc điểm gì, có vấn đề sức khoẻ gì, có bạn nào quen trong lớp không. Thông tin đó giúp cô sắp chỗ ngồi, nhận ra tín hiệu khó chịu của con sớm hơn. Mình có bài riêng về những câu nên hỏi cô trong buổi họp đầu năm.

Về chuyện "con có nên đi học trước chữ không", câu trả lời thành thật sau nhiều năm nhìn các khoá đi qua: nếu nhà có thể sắp xếp một mùa hè nhẹ nhàng, không học trước, con sẽ vào lớp 1 với tâm thế tốt hơn. Nếu nhà không có người trông, và lớp tiền tiểu học là nơi con ở buổi sáng, hãy chọn lớp chú trọng vận động, trò chơi, không nhốt con vào ghế để luyện viết. Đó mới là phần khó, không phải việc đánh vần.

Nguồn tham khảo

  • Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, "Giáo dục tiểu học" – vi.wikipedia.org
  • Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, "Bộ Giáo dục và Đào tạo (Việt Nam)" – vi.wikipedia.org