Trang chủ · Bài viết · Sức khoẻ trẻ
Bao nhiêu phút màn hình là đủ cho trẻ dưới 5 tuổi
WHO khuyến nghị mỗi nhóm tuổi một mức rất cụ thể. Bài này đọc kỹ con số, rồi nói về cách làm trong nhà có ông bà, có anh chị lớn đi học online.
Tối hôm nọ, một người bạn nhắn tin: "Hai tuổi mà xem YouTube Kids một tiếng mỗi ngày thì có hại không?". Câu trả lời ngắn gọn thì có, câu trả lời đầy đủ thì dài. Để trả lời đầy đủ, mình mở lại khuyến nghị gốc của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố năm 2019 về vận động, hành vi tĩnh và giấc ngủ cho trẻ dưới 5 tuổi.
Khuyến nghị đó đặt ra một chuẩn khá rõ: với trẻ dưới một tuổi, không khuyến nghị tiếp xúc màn hình dưới bất kỳ hình thức nào. Với trẻ một tuổi, cũng vậy – không khuyến nghị thời gian "ngồi yên trước màn hình" như xem TV, video hay chơi game. Phải tới hai tuổi, trẻ mới được đề cập tới một giới hạn tối đa, và ngay cả khi đó thông điệp vẫn là "càng ít càng tốt".
Con số cụ thể
- Dưới 1 tuổi: không khuyến nghị thời gian trước màn hình.
- 1 tuổi: không khuyến nghị dạng ngồi yên xem TV, video hay chơi game trên điện thoại.
- 2 tuổi: tối đa một giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt.
- 3–4 tuổi: tối đa một giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt.
WHO nhấn mạnh: khi trẻ phải ngồi yên, thời gian đó nên dành cho đọc sách, kể chuyện cùng người chăm sóc, hơn là màn hình. Một giờ là trần, không phải mục tiêu.
Thế thì gọi điện cho ông bà qua video có tính không?
Đây là câu hỏi hầu như nhà nào cũng gặp. Khuyến nghị gốc không phân biệt giữa video chat và xem một mình. Các hiệp hội nhi khoa khác thường cho rằng gọi video cùng cha mẹ – khi trẻ tương tác qua lại, chỉ tay, bi bô – khác về chất so với ngồi xem một mình. Nếu đó là cách con nói chuyện với bà ngoại ở quê mỗi tối, mình không nghĩ phải tính chặt vào quỹ một giờ.
Khó nhất là khi trong nhà có anh chị lớn học online
Từ sau đợt học online kéo dài, nhiều gia đình Việt Nam có cấu hình kiểu: anh lớp 4 học trên iPad, em hai tuổi quanh quẩn trong cùng một phòng khách. Về mặt kỹ thuật, em bé đang "tiếp xúc màn hình thụ động". Vài hướng xử lý thực tế:
- Dời chỗ học của anh/chị sang bàn quay lưng với khu vực chơi của em.
- Dùng tai nghe cho anh/chị khi lớp có video – âm thanh nhạc nền, hoạt hình chuyển cảnh là thứ hút em bé quay lại nhiều nhất.
- Sắp giờ nghỉ của anh/chị trùng giờ chơi vận động của em, đi ra ban công hoặc sân chung cư. Đổi khung cảnh giúp cả hai.
Không có nhà nào xoá được màn hình hoàn toàn. Mục tiêu là giảm và chủ động, không phải cấm tuyệt đối rồi lén bật lại lúc kiệt sức.
Khi ông bà bật TV cả ngày
Đây là khoảng xung đột âm thầm trong nhiều gia đình ba thế hệ. TV mở nền, loa phát ra tiếng, trẻ quay sang quay lại. Thay vì nói "Bà tắt TV đi", mình thấy dễ hơn khi gắn vào thói quen cụ thể: bữa ăn tắt, giờ bé ngủ tắt, một khung giờ cố định trong ngày là giờ xem phim của bà – bà ngồi xem chủ động, bé ở phòng khác. Mọi người cùng biết luật thì dễ giữ.
Một đứa trẻ hai tuổi không có "quyền xem đủ một giờ mỗi ngày". Con có nhu cầu được chơi, được nói chuyện, được ngắm mặt người lớn trong lúc tỉnh táo. Màn hình là thứ chen vào – không phải thứ thay thế.
Cách đo, không phải để đổ lỗi
Đo ở đây là để biết, không phải để tự trách. Bạn có thể ghi vào mảnh giấy dán tủ lạnh trong một tuần: hôm nay con xem gì, bao lâu, với ai. Sau một tuần nhìn lại con số thực tế, bạn sẽ thấy rõ chỗ nào cần kéo xuống. Trong các gia đình mình quan sát, chỗ "ăn" nhiều phút nhất thường không phải giờ hoạt hình, mà là 15 phút khi mẹ nấu cơm chiều và 10 phút khi mẹ cần tắm. Hai khoảng đó giải quyết được bằng chuẩn bị trước – một rổ đồ chơi "chỉ mở khi mẹ nấu cơm", hoặc một ô cửa sổ để nhìn ra đường.
Khi nào thì đi khám
Khuyến nghị về thời gian màn hình là chung. Nếu con dưới 3 tuổi có dấu hiệu chậm nói rõ rệt, ít giao tiếp bằng mắt, hoặc bạn thấy con khó tách khỏi màn hình đến mức cáu gắt bất thường, nên đặt lịch khám với bác sĩ nhi. Nhiều bệnh viện nhi ở Hà Nội và TP.HCM có chuyên khoa tâm lý – ngôn ngữ cho trẻ nhỏ. Việc đó là để loại trừ các nguyên nhân khác, không phải để kết tội chiếc điện thoại.
Mình quay lại câu hỏi đầu bài. Hai tuổi mà một giờ YouTube Kids mỗi ngày – theo WHO thì đó là mức trần, không phải chuẩn. Trong nhịp sinh hoạt bình thường, một giờ đã là nhiều. Nếu bớt được, bớt. Nếu hôm nay chưa bớt được, không sao, mai thử khác đi.
Bài liên quan: khi con ăn vạ vì tắt iPad, và chuẩn bị cho con vào lớp 1 – hai bài cùng mạch trong cách giữ ranh giới mà không dọa nạt.
Nguồn tham khảo
- WHO (2019), "To grow up healthy, children need to sit less and play more" – who.int
- WHO Việt Nam – who.int/vietnam